Asosiy qismga o'tish

Shu sahifaJava Pro

0to'g'ri javob
0takrorlash kerak
—aniqlik

8 ta primitiv tur

☕ Java 8+1Z0-8301Z0-8291Z0-819#primitiv#diapazon#overflow

Qisqa javob: primitiv tur — Java’ning eng oddiy, ichiga qurilgan ma’lumot turi. Ular 8 ta: byte, short, int, long, float, double, char, boolean. Har birining o’lchami qat’iy belgilangan, shuning uchun har biriga faqat ma’lum oraliqdagi qiymat sig’adi.

Oshxonadagi idishlarni tasavvur qiling: choy qoshiq, stakan, chelak. Har birining hajmi oldindan ma’lum. Stakanga bir chelak suv quysangiz — sig’maydi. Primitiv turlar ham shunday o’lchami qat’iy idishlar: byte — choy qoshiq, int — stakan, long — chelak. Kichik songa katta idish olish mumkin, lekin katta son kichik idishga sig’maydi.

Kompyuter har qanday sonni bitlarda saqlaydi. Bit — bitta katak, unda faqat 0 yoki 1 turadi. Tur qancha katta bo’lsa, katakchalar shuncha ko’p. Animatsiyada uchta misol bor: Oson — byte qutisi, O’rta — turli o’lchamdagi qutilar, Imtihon — 127 dan oshgan byte.

Animatsiya
Alohida sahifa
Qadam 1 / 5
joriy qatorbit = 1bit = 0ishora biti (chapdagi)
Tur O’lcham Qiymatlar oralig’i Default (maydonda) Misol
byte 8 bit −128 … 127 0 byte yosh = 25;
short 16 bit −32 768 … 32 767 0 short yil = 2026;
int 32 bit ≈ −2,1 mlrd … 2,1 mlrd 0 int aholi = 37_000_000;
long 64 bit ≈ ±9,2 × 10¹⁸ 0L long masofa = 9_000_000_000L;
float 32 bit ≈ 7 xona aniqlik 0.0f float narx = 19.99f;
double 64 bit ≈ 15–16 xona aniqlik 0.0 double pi = 3.14159;
char 16 bit 0 … 65 535 (Unicode) '\u0000' char harf = 'A';
boolean — true / false false boolean faol = true;

Eslab qolish uchun: butun sonlar byte → short → int → long (har biri oldingisidan ikki baravar katta), kasr sonlar float → double, alohida — char va boolean.

Aniq chegaralarni yod olish shart emas: ular wrapper klasslarda konstanta bo’lib turadi.

Chegaralar.java
System.out.println(Byte.MAX_VALUE); // 127
System.out.println(Short.MIN_VALUE); // -32768
System.out.println(Integer.MAX_VALUE); // 2147483647
System.out.println(Long.MAX_VALUE); // 9223372036854775807

Imtihonda byte (−128 … 127) va char (0 … 65 535) chegaralarini bilish kifoya. int uchun “taxminan 2,1 milliard” yetarli.

Butun sonlar: byte, short, int, long

“Butun sonlar: byte, short, int, long” bo'limi

Kundalik ishda deyarli har doim int ishlatiladi. Kodda yozilgan har qanday butun son (masalan, 42) — avtomatik ravishda int.

Butun.java
int soni = 42;
long katta = 5_000_000_000L; // L harfi — bu long ekanini bildiradi
byte kichik = 100; // 100 byte'ga sig'adi — mumkin

int ga sig’maydigan son yozsangiz, oxiriga L qo’shishingiz kerak.

Overflow — to’lib ketish

“Overflow — to’lib ketish” bo'limi

Agar hisoblash natijasi turga sig’masa, Java xato bermaydi. Son “aylanib” boshqa chetga o’tadi — buni overflow deyishadi. Animatsiyadagi Imtihon misolida buni bitlarda ko’rasiz.

Overflow.java
int max = Integer.MAX_VALUE; // 2147483647
System.out.println(max + 1); // -2147483648

Kodda yozilgan har qanday kasr son (masalan, 3.14) — avtomatik ravishda double. float kerak bo’lsa, oxiriga f qo’shiladi.

Kasr.java
double narx = 19.99;
float f = 19.99f;
double butun = 10; // int → double avtomatik: 10.0

Kasr sonlar ikkilik sanoqda har doim ham aniq saqlanmaydi:

Aniqlik.java
System.out.println(0.1 + 0.2); // 0.30000000000000004

Shuning uchun pul hisobida double emas, BigDecimal ishlatiladi (3-modul).

char bitta belgini saqlaydi, lekin ichida harfning o’zi emas, uning Unicode raqami turadi: 'A' = 65, 'B' = 66. Shuning uchun char bilan arifmetika qilish mumkin.

Belgi.java
char c = 'A';
System.out.println(c + 1); // 66 — natija int
System.out.println((char) (c + 1)); // B
c++;
System.out.println(c); // B
char d = 65; // mumkin: 65 char oralig'ida
System.out.println(d); // A

char manfiy bo’lmaydi: char c = -1; — kompilyatsiya xatosi.

boolean — faqat true yoki false

“boolean — faqat true yoki false” bo'limi

boolean faqat ikkita qiymat oladi. Ba’zi tillardan farqli o’laroq, Java’da boolean son emas.

Mantiq.java
boolean katta = 10 > 5; // true
boolean bosh = false;

Default qiymatlar: kimga beriladi, kimga yo’q?

“Default qiymatlar: kimga beriladi, kimga yo’q?” bo'limi

Klass maydonlari (field) va massiv elementlari avtomatik ravishda default qiymat oladi (jadvaldagi ustun). Lokal o’zgaruvchilar (metod ichidagi) esa default qiymat olmaydi — ularni ishlatishdan oldin qiymat berish shart.

Default.java
public class Default {
static int maydon; // avtomatik 0
public static void main(String[] args) {
System.out.println(maydon); // 0
int lokal;
// System.out.println(lokal); // kompilyatsiya xatosi
}
}

📝 Mini-test

0 / 7

1. Qaysi qator kompilyatsiya bo'ladi?

2. Kod nima chiqaradi?

int x = Integer.MAX_VALUE;
x = x + 1;
System.out.println(x < 0);

3. Kod nima chiqaradi?

char c = 'A';
System.out.println(c + 2);

4. Kod nima chiqaradi?

public class Test {
static double d;
static boolean b;
public static void main(String[] args) {
System.out.println(d + " " + b);
}
}

5. Kod natijasi qanday?

public static void main(String[] args) {
int count;
if (args.length > 0) count = 1;
System.out.println(count);
}

6. Qaysi ikkitasi kompilyatsiya bo'ladi? (Choose two) (2 ta javobni tanlang)

7. Kod nima chiqaradi?

System.out.println('J' + 'V' + "M");
  • Primitivlar 8 ta: byte, short, int, long, float, double, char, boolean
  • O’lcham: 8, 16, 32, 64 bit (butun); 32, 64 (kasr); char — 16 bit
  • Butun literal — int, kasr literal — double; long uchun L, float uchun f
  • Overflow jim bo’ladi: Integer.MAX_VALUE + 1 → manfiy son, exception yo’q
  • char — Unicode raqami: 'A' = 65; char + son → int
  • boolean faqat true/false, son bilan almashtirilmaydi
  • Maydonlar default qiymat oladi, lokal o’zgaruvchilar olmaydi

1. Sig’adimi? Har bir qator uchun ayting: kompilyatsiya bo’ladimi? byte a = 128; · short b = 30000; · char c = 'Z'; · long d = 10; · float e = 1.5;

Javob
  • byte a = 128; — yo’q, byte chegarasi 127
  • short b = 30000; — ha, 32 767 dan kichik
  • char c = 'Z'; — ha
  • long d = 10; — ha, int → long avtomatik
  • float e = 1.5; — yo’q, 1.5 — double; 1.5f bo’lishi kerak

2. Keyingi harf. char o’zgaruvchidagi harfdan keyingi harfni chiqaradigan kod yozing. Kirish: 'K' → chiqish: L.

Yechim
Keyingi.java
char harf = 'K';
char keyingi = (char) (harf + 1);
System.out.println(keyingi); // L

harf + 1 — int (76). Uni yana char ga aylantirish uchun (char) kerak. Qisqa yo’l: harf++ (ichida yashirin cast bor).

3. Overflow’ni toping. Kod nima chiqaradi va nega?

byte b = -128;
b--;
System.out.println(b);
Javob

127. byte ning eng kichik qiymatidan 1 ayirilsa, son ikkinchi chetga — eng kattasiga aylanadi. Overflow ikki tomonga ham ishlaydi.

Keyingi dars: Literal’lar — 0b, 0x, _ va boshqa yozuv usullari.

Progress faqat shu brauzerda saqlanadi.