DateTimeFormatter — sanani formatlash
Qisqa javob: DateTimeFormatter — sanani matnga aylantirish (format) va matndan sanaga o’qish (parse) uchun shablon. Shablon harflardan tuziladi: dd.MM.yyyy → 19.11.2026. Harflarning katta-kichikligi va soni muhim: M — oy, m — daqiqa.
Hayotiy misol
“Hayotiy misol” bo'limiBitta sanani turli hujjatlar turlicha yozadi: pasportda 19.11.2026, xatda “19-noyabr, 2026”, inglizcha shartnomada “November 19, 2026”. Sana bitta — bosma qolip har xil. Formatter — o’sha qolip: qolipga sana solinadi, chiqqani — matn.
Naqsh qanday ishlaydi — animatsiyada
“Naqsh qanday ishlaydi — animatsiyada” bo'limiOson — dd.MM.yyyy, O’rta — o’zbekcha oy va hafta kuni nomlari, Imtihon — mm va MM adashganda nima bo’ladi.
Asosiy foydalanish
“Asosiy foydalanish” bo'limiLocalDate d = LocalDate.of(2026, 11, 19);DateTimeFormatter f = DateTimeFormatter.ofPattern("dd.MM.yyyy");
String s1 = d.format(f); // "19.11.2026"String s2 = f.format(d); // "19.11.2026" — ikkala yo'l bir xil
LocalDate p = LocalDate.parse("05.03.2026", f); // 2026-03-05 — matndan sanagaFormatter siz toString() va parse() ISO ko’rinishini ishlatadi: 2026-11-19, 2026-11-19T09:05.
Naqsh harflari
“Naqsh harflari” bo'limi| Harf | Ma’nosi | Misol (2026-11-19T21:05:07) |
|---|---|---|
yyyy, yy |
yil | 2026, 26 |
M, MM |
oy raqami | 11, 11 (5-oy bo’lsa: 5, 05) |
MMM, MMMM |
oy nomi | Nov, November (Locale.US) |
d, dd |
oy kuni | 19 (5-kun bo’lsa: 5, 05) |
D |
yilning kuni | 323 |
E, EEEE |
hafta kuni | Thu, Thursday |
H, HH |
soat 0–23 | 21 |
h, hh |
soat 1–12 | 9, 09 |
a |
AM/PM | PM |
m, mm |
daqiqa | 5, 05 |
s, ss |
soniya | 7, 07 |
'matn' |
o’zgarmas matn | 'soat' → soat |
Harflar sonining qoidasi: bitta harf — kerakli minimal xonalar (5), ikkita — nol bilan to’ldiriladi (05). Oy va hafta kunida uchta — qisqa nom, to’rtta — to’liq nom.
Naqsh ichida matn
“Naqsh ichida matn” bo'limiHarflar maxsus ma’noga ega, shuning uchun oddiy so’zni bitta qo’shtirnoq ichida yozing:
LocalTime t = LocalTime.of(9, 5);t.format(DateTimeFormatter.ofPattern("h 'soat' m 'daqiqa'")); // "9 soat 5 daqiqa"Yopilmagan qo’shtirnoq ("dd.MM.yyyy 'soat") yoki noma’lum harf ("ff") — ofPattern chaqirilganda runtime’da IllegalArgumentException.
Locale — nomlar qaysi tilda
“Locale — nomlar qaysi tilda” bo'limiLocalDate d = LocalDate.of(2026, 11, 19);d.format(DateTimeFormatter.ofPattern("EEEE, d MMMM yyyy", Locale.US)); // Thursday, 19 November 2026d.format(DateTimeFormatter.ofPattern("EEEE, d-MMMM", Locale.of("uz"))); // payshanba, 19-noyabrLocale berilmasa — kompyuterning sozlamasidagi til ishlatiladi. Shuning uchun bir xil kod turli kompyuterlarda turlicha natija berishi mumkin. Imtihonda oy nomlari odatda Locale.US yoki standart sozlama bilan inglizcha chiqadi. Locale.of(...) — Java 19 dan; eski kodlarda new Locale("uz") uchraydi. Batafsil — 13-modul (Localization).
Tayyor formatterlar
“Tayyor formatterlar” bo'limi| Formatter | Natija |
|---|---|
DateTimeFormatter.ISO_LOCAL_DATE |
2026-11-19 |
DateTimeFormatter.ISO_LOCAL_DATE_TIME |
2026-11-19T09:05:00 |
DateTimeFormatter.BASIC_ISO_DATE |
20261119 |
ofLocalizedDate(FormatStyle.SHORT) (Locale.US) |
11/19/26 |
ofLocalizedDate(FormatStyle.LONG) (Locale.US) |
November 19, 2026 |
ofLocalizedDate(FormatStyle.FULL) (Locale.US) |
Thursday, November 19, 2026 |
parse — matndan sanaga
“parse — matndan sanaga” bo'limiDateTimeFormatter f = DateTimeFormatter.ofPattern("dd.MM.yyyy");LocalDate.parse("05.03.2026", f); // ✅ 2026-03-05LocalDate.parse("5.3.2026", f); // ❌ DateTimeParseException — dd ikki xonani kutadiLocalDate.parse("5.3.2026", DateTimeFormatter.ofPattern("d.M.yyyy")); // ✅LocalDate.parse("2026/11/19"); // ❌ DateTimeParseException — ISO kutiladi📝 Mini-test
0 / 61. Kod nima chiqaradi?
LocalDateTime t = LocalDateTime.of(2026, 3, 8, 14, 7);System.out.println(t.format(DateTimeFormatter.ofPattern("dd/MM/yyyy mm")));dd → 08, MM → 03 (oy), oxirgi mm → 07 (daqiqa).
2. Kod natijasi qanday?
LocalDate d = LocalDate.of(2026, 3, 8);System.out.println(d.format(DateTimeFormatter.ofPattern("dd.MM.yyyy HH:mm")));LocalDate da soat va daqiqa yo'q. Kompilyatsiya bo'ladi, runtime'da UnsupportedTemporalTypeException.
3. Kod nima chiqaradi?
LocalTime t = LocalTime.of(18, 30);System.out.println(t.format(DateTimeFormatter.ofPattern("hh:mm a", Locale.US)));hh — 12 soatlik, ikki xonali: 06. a — PM.
4. Qaysi qator runtime'da DateTimeParseException beradi?
dd va MM parse paytida aynan ikki xonani kutadi; 8.3 mos kelmaydi.
5. Kod nima chiqaradi?
LocalDate d = LocalDate.of(2026, 7, 4);var f = DateTimeFormatter.ofPattern("MMM d, yy", Locale.US);System.out.println(f.format(d));MMM — qisqa oy nomi (Jul), d — kun (4), yy — yilning oxirgi ikki raqami (26). f.format(d) va d.format(f) bir xil.
6. Qaysi ikkitasi to'g'ri? (Choose two) (2 ta javobni tanlang)
M — oy, m — daqiqa; HH — 0–23. Noma'lum harf kompilyatsiyada emas, runtime'da IllegalArgumentException beradi.
Konspekt
“Konspekt” bo'limiDateTimeFormatter.ofPattern("dd.MM.yyyy");d.format(f)=f.format(d);LocalDate.parse(matn, f)M— oy,m— daqiqa;H— 0–23,h— 1–12;a— AM/PM- 1 harf — minimal xona, 2 — nol bilan;
MMM/MMMM,EEE/EEEE— qisqa/to’liq nom - Oddiy matn —
'soat'; noto’g’ri naqsh →IllegalArgumentException(runtime) - Obyektda maydon yo’q (
LocalDate+HH) →UnsupportedTemporalTypeException parseqat’iy: mos kelmasa →DateTimeParseException- Nomlar tili —
Locale(Locale.US,Locale.of("uz"))
Mashqlar
“Mashqlar” bo'limi1. Chek sanasi. LocalDateTime ni 19.11.2026, 21:05 ko’rinishida chiqaradigan naqsh yozing.
Yechim
LocalDateTime t = LocalDateTime.of(2026, 11, 19, 21, 5);System.out.println(t.format(DateTimeFormatter.ofPattern("dd.MM.yyyy, HH:mm"))); // 19.11.2026, 21:05Vergul va bo’shliq — oddiy belgilar, qo’shtirnoq kerak emas (harf emas).
2. Formadan o’qing. Foydalanuvchi tug’ilgan sanani "20.05.2000" ko’rinishida kiritadi. Uni LocalDate ga aylantirib, hafta kunini o’zbekcha chiqaring.
Yechim
LocalDate d = LocalDate.parse("20.05.2000", DateTimeFormatter.ofPattern("dd.MM.yyyy"));System.out.println(d.format(DateTimeFormatter.ofPattern("EEEE", Locale.of("uz")))); // shanbaOldingi dars: Date/Time API · Keyingi modul: Boshqaruv oqimi