Asosiy qismga o'tish

Shu sahifaJava Pro

0to'g'ri javob
0takrorlash kerak
—aniqlik

Casting va tur ko'tarilishi

☕ Java 8+1Z0-8301Z0-8291Z0-819#casting#promotion

Qisqa javob: casting — qiymatni bir turdan boshqasiga o’tkazish. Kichik turdan kattaga (widening) Java o’zi o’tkazadi. Kattadan kichikka (narrowing) faqat siz (tur) yozsangiz o’tadi — va qiymat buzilishi mumkin. Arifmetikada esa byte, short, char doim avval int ga ko’tariladi.

Bir litrlik idishdagi suvni besh litrlik chelakka quyish — hech qanday muammo yo’q (widening). Besh litrni bir litrlik idishga quyish — ortig’i to’kiladi. Shuning uchun Java sizdan “ortig’i to’kilishiga roziman” degan yozma ruxsat so’raydi — bu (tur) cast.

8 ta primitiv tur darsidagi bitlar sahnasi. Oson — kichikdan kattaga, O’rta — (byte) 300, Imtihon — (byte) 200 nega manfiy chiqadi.

Animatsiya
Alohida sahifa
Qadam 1 / 4
joriy qatorbit = 1bit = 0ishora biti (chapdagi)

Widening — avtomatik kengaytirish

“Widening — avtomatik kengaytirish” bo'limi

Quyidagi yo’nalishda Java so’ramasdan o’tkazadi:

byte → short → int → long → float → double
char ↗
Widening.java
int i = 100;
long l = i; // 100
double d = i; // 100.0
char c = 'A';
int kod = c; // 65

Narrowing — (tur) bilan toraytirish

“Narrowing — (tur) bilan toraytirish” bo'limi
Narrowing.java
double narx = 9.99;
int butun = (int) narx; // 9 — kasr qismi tashlanadi
int big = 300;
byte b = (byte) big; // 44 — ortiqcha bitlar kesiladi

Ikki xil qoida bor:

Nimadan Nimaga Nima bo’ladi Misol
kasr (double, float) butun kasr nolga qarab tashlanadi (int) 3.99 → 3, (int) -3.99 → −3
kasr butun, juda katta son eng katta/kichik qiymatda to’xtaydi (int) 1e20 → 2147483647
butun kichikroq butun o’ngdagi bitlar olinadi, qolgani kesiladi (byte) 300 → 44, (byte) 200 → −56

Tur ko’tarilishi (numeric promotion)

“Tur ko’tarilishi (numeric promotion)” bo'limi

Ikki son ustida amal bajarilganda Java ularni avval umumiy turga keltiradi. To’rtta qoida:

  1. byte, short, char — amalda har doim int ga ko’tariladi (hatto ikkalasi byte bo’lsa ham)
  2. Bittasi long bo’lsa — natija long
  3. Bittasi float bo’lsa — natija float
  4. Bittasi double bo’lsa — natija double
Promotion.java
byte a = 10, b = 20;
int sum = a + b; // natija int
// byte c = a + b; // kompilyatsiya xatosi
byte c = (byte) (a + b); // cast bilan — mumkin

Qisqa tenglashda yashirin cast

“Qisqa tenglashda yashirin cast” bo'limi

+=, -=, *=, ++, -- ichida avtomatik cast bor: x += y aslida x = (tur_x) (x + y).

Yashirin.java
short s = 10;
s += 1; // ishlaydi: s = (short) (s + 1)
s++; // ishlaydi
// s = s + 1; // kompilyatsiya xatosi
s += 100_000; // ishlaydi, lekin overflow: s = -31062

Yashirin cast ham baribir cast — bitlar jim kesiladi.

Kompilyatsiya vaqtidagi konstantalar

“Kompilyatsiya vaqtidagi konstantalar” bo'limi

Bitta istisno bor: o’ng tomon konstanta bo’lsa va qiymati sig’sa, Java cast’siz toraytiradi.

Konstanta.java
byte b1 = 100; // 100 — int literal, lekin sig'adi: mumkin
final int K = 10;
byte b2 = K; // final konstanta, sig'adi: mumkin
final byte x = 1, y = 2;
byte b3 = x + y; // ikkalasi final: natija konstanta (3) — mumkin
int n = 10;
// byte b4 = n; // n — oddiy o'zgaruvchi: kompilyatsiya xatosi

Konstanta bo’lishi uchun o’zgaruvchi final bo’lishi va qiymati e’londa literal (yoki konstantalardan tuzilgan ifoda) bilan berilishi kerak. Istisno faqat byte, short, char ga toraytirishda ishlaydi: int i = 5L; — baribir xato.

📝 Mini-test

0 / 6

1. Qaysi qator kompilyatsiya bo'ladi?

2. Kod nima chiqaradi?

int i = 130;
byte b = (byte) i;
System.out.println(b);

3. Kod nima chiqaradi?

double d = -7.8;
int i = (int) d;
long r = Math.round(d);
System.out.println(i + " " + r);

4. Qaysi ikkitasi kompilyatsiya bo'ladi? (Choose two) (2 ta javobni tanlang)

final int A = 50;
int b = 50;

5. a * b ifodasining turi qanday?

short a = 2;
char b = 'x';

6. Qaysi o'tkazish cast'siz (avtomatik) bo'ladi?

  • Widening (avtomatik): byte → short → int → long → float → double, char → int
  • Narrowing faqat (tur) bilan; kasr → butun: kasr tashlanadi (yaxlitlanmaydi)
  • Butun → kichik butun: o’ngdagi bitlar qoladi; (byte) 200 = −56
  • Arifmetikada byte/short/char → int; long/float/double bo’lsa — o’sha tur
  • byte c = a + b; — xato; b += 1, b++ — ishlaydi (yashirin cast)
  • final konstanta sig’sa — byte/short/char ga cast’siz yoziladi

1. Turni ayting. Har bir ifoda qanday turga ega? 'a' + 1 · 5L * 2 · 3 / 2.0f · (short) 1 + (byte) 1 · 10 / 3 * 1.0

Javob
  • 'a' + 1 — int (98)
  • 5L * 2 — long
  • 3 / 2.0f — float (1.5)
  • (short) 1 + (byte) 1 — int
  • 10 / 3 * 1.0 — double, qiymati 3.0 (avval 10 / 3 = 3 butun bo’lishda)

2. Foiz hisoblang. int ball = 37, jami = 40; — foizni double da to’g’ri hisoblaydigan qatorni yozing (kutilgan natija: 92.5).

Yechim
Foiz.java
int ball = 37, jami = 40;
double foiz = (double) ball / jami * 100; // 92.5

(double) faqat ball ga tegadi (cast ustuvorligi bo’lishdan yuqori), keyin bo’lish double da bajariladi. (double) (ball / jami) * 100 esa 0.0 beradi: qavs ichida butun bo’lish allaqachon 0 qilib qo’ygan.

Oldingi dars: Operatorlar · Keyingi: == va equals()

Progress faqat shu brauzerda saqlanadi.